Dawniej w filozofii zen, nazwą dojo określano wydzielone pomieszczenie w świątyni buddyjskiej, gdzie grupowo praktykowano medytację.
Podstawową praktyką w filozofii zen, jest praktyka medytacyjna zwana zazen (dosłownie: „siedzący zen”), której istotą jest poznanie swojej prawdziwej natury i osiągnięcie stanu buddy.
Obecnie nazwą dojo określa się miejsce, gdzie praktykuje się sztuki walki.
Sala do ćwiczeń sztuk walki w zależności od charakteru szkoły oraz w zależności od technik jakie są w niej nauczane np. w takich systemach sztuk walki jak Ju-Jitsu, Judo, Aikido, Hapkido zwykle pokryta jest specjalną matą – tatami . W innych systemach walki przykładowo w Karate, Kobudo, Taekwondo, mata zwykle do ćwiczeń nie jest potrzebna.
Tatami musi być na tyle miękkie, żeby nie uszkodzić ciała podczas przewrotów oraz padów i równocześnie na tyle twarde, aby nie hamować szybkich ruchów podczas poruszania się po nim.
W dojo ćwiczy się boso, czasem skarpetkach (np przy ćwiczeniach Iaido – z mieczem) lub też w specjalnym obuwiu.
W dojo powinna panować atmosfera dyscypliny, wzajemnego poszanowania wśród ćwiczących oraz skupienia nad wykonywanymi technikami. Wiąże się to z tym, że uczniowie zapoznawani są często z dość trudnymi elementami swojego budo - drogi wojennej. Niejednokrotnie trenują z bronią. Dlatego nie ma tutaj miejsca na chaos. W przeciwnym razie bardzo łatwo było by o wypadek albo kontuzję.
W tradycyjnych systemach sztuk walki przestrzeganie zasad jest niezwykle ważne w rozwoju studentów. Niestety nie wszystkie szkoły zwracają na to należytą uwagę. W dzisiejszych czasach większy nacisk kładzie się na sport niż na sztukę i tradycję. W sporcie z założenia techniki okrojone są z niebezpiecznych elementów i duży nacisk kładzie się na rywalizację. Zapomina się, że Budo jest przecież sztuką wojenną. Dlatego musi być tu dyscyplina. Jak w wojsku.
DOJO JEST NIE TYLKO MIEJSCEM, W KTÓRYM ĆWICZYSZ.
TO PRZEDE WSZYSTKIM NAUCZYCIEL I UCZNIOWIE, KTÓRZY JE TWORZĄ
sensei Krzysiek
ETYKIETA W DOJO HARAGEI:
Definicja etykiety mówi: Etykieta (kurtuazja) – to zbiór norm postępowania, zachowania, zwyczajów i form towarzyskich (savoir-vivre) obowiązujących w społeczeństwie.
CZYM JEST ETYKIETA DOJO?
Jest właśnie takim zbiorem reguł postępowania, określających właściwy sposób myślenia, osiągnięcia wyznaczonych celów i mającym za zadanie wpłynąć na właściwą postawę moralną adeptów sztuk walki.
JAK TO WYGLĄDA W DOJO HARAGEI?
Podczas moich zajęć, duży nacisk kładę na etykietę Szkoły Chi Ryu Aiki Jitsu zaczerpniętej z etykiety dworu cesarskiego średniowiecznej Japonii. Szkoła Chi Ryu posiada wiele elementów wychowawczych
Zauważam, że wprowadzone przeze mnie do treningu zasady (czasem również ustalane z grupą ćwiczących) a przede wszystkim stałe egzekwowanie ich przestrzegania, stopniowo pozwalają dzieciakom na odnalezienie się w ich dzisiejszym świecie pełnym chaosu i nieumiejętności skupienia się często na bardzo prostych czynnościach.
Tutaj doskonale wiedzą czego od nich oczekuję i co ich czeka przy braku podporządkowania się tym zasadom.
Wydawać by się mogło, że wobec wprowadzania do zajęć elementów rygoru, dzieciaki nie będą chciały przychodzić na zajęcia. Paradoks polega na tym, że jednak pomimo czasem dużego nacisku na dyscyplinę przychodzą
I często tego im właśnie brakuje.
Moje Budo to droga. Chcę nauczyć myślenia i celowości działania. Dopiero potem jest technika – zaczynając od ruchu ogólnego aż do ostatnich szczegółów techniki. Bo jak jest już rozum i odpowiednie nastawienie, to wtedy jest również czas na poznanie skuteczności techniki którą można skutecznie zastosować w realnej chwili zagrożenia…
Schemat rozmieszczenia Dojo Haragei:
![]() |
W DOJO WYRÓŻNIA SIĘ:
Kamiza – ważniejsze miejsce.
Przedstawia symbol (godło) szkoły. Odzwierciedla dążenie do doskonałości. Zawiera w sobie filozofię i motto podejmowanych ćwiczeń. W czasie ceremonii rozpoczęcia i zakończenia zajęć, przed kamiza zajmuje również miejsce sensei – główny nauczyciel, Mistrz Szkoły prowadzący zajęcia.
Kamiza umiejscowiona jest po przeciwnej stronie od wejścia do dojo (często po przekątnej). Ponieważ jest bardzo ważnym symbolem w życiu szkoły, takie „dalekie” jej umiejscowienie w czasach średniowiecznej Japonii miało utrudnić jej zniszczenie (zbezczeszczenie) lub kradzież przez niepożądane osoby z zewnątrz.
Zarazem jednak z racji swojego umiejscowienia „ naprzeciwko ” wejścia, symbol szkoły od razu rzuca się w oczy, a człowiek będący zaznajomiony ze sztukami walki wchodząc do dojo od razu może rozpoznać, jaki rodzaj sztuki walki jest w nim nauczany.
Joseki – ważniejsza strona
Znajduje się ona z lewej strony kamiza. Zarezerwowana jest dla Mistrzów osób najbardziej zaawansowanych w nauczaną sztukę walki. Często, aby zostać Mistrzem sztuki walki i perfekcyjnie stosować w praktyce jej techniki, trzeba poświęcić na to wiele lat żmudnej pracy.
Takie „dalekie” (jak i w przypadku kamiza) ich umiejscowienie, również miało w czasach średniowiecznej Japonii swoje uzasadnienie, na wypadek wtargnięcia do dojo niepożądanej osoby z zewnątrz.
Shimoza – niższe miejsce
Znajduje się naprzeciw kamiza. Przy wejściu do dojo. Miejsce zarezerwowane jest dla sempai – uczniów początkujących, a więc w rozumieniu filozofii sztuk walki i jej technik – najmniej wartościowych dla szkoły. Ustawiają się oni – według hierarchii swoich stopni wtajemniczenia w sztukę – coraz dalej od wejścia, w kierunku joseki.
Reasumując powyższe zagadnienie:
W dawnych czasach: Filozofia takiej formy „ rozkładu ” dojo, miała za zadanie uchronić to miejsce przed niepożądanymi osobami z zewnątrz. Osoba, która jednak już wtargnęła do dojo, aby przykładowo zabrać godło szkoły lub pokonać jej Mistrza, trafiała najpierw ( przy wejściu do dojo) na opór adeptów początkujących (walcząc z nimi po kolei według hierarchii posiadanych stopni) następnie (nieco już zmęczona) musiała pokonać najbardziej zaawansowanych w sztukę – Mistrzów nauczanej sztuki walki, a gdy jej się to udało (już całkiem zmęczona), aby osiągnąć swój cel, mogła próbować pokonać sensei – Mistrza Szkoły i … zabrać Kamiza.
Obecnie Tradycyjne sztuki walki właściwie zdominowane zostały przez s p o r t y walki. Niewiele już pozostało ze starych szkół - Ryu. Ich etykieta odchodzi w zapomnienie, co na pierwszy rzut oka widać, gdy odwiedza się większość dojo. A jeżeli taka etykieta jest, to właściwie jest tylko jej namiastką sprowadzoną zazwyczaj do jednego lub dwóch ukłonów w stronę osoby prowadzącej zajęcia. Szkoda.
W tradycyjnej etykiecie dojo, tak jak to ma miejsce w szkole Chi Ryu Aiki Jitsu zachowana jest pewna symbolika, o której warto pamiętać. I tak:
W najważniejszym miejscu w dojo – miejscu ćwiczeń, znajduje się kamiza – godło szkoły. Przed godłem szkoły zajmuje swoje miejsce sensei – nauczyciel (wzór do naśladowania) a na przeciwko nauczyciela jego sempai – uczniowie.
Uczniowie patrzą zatem na godło szkoły poprzez pryzmat swojego nauczyciela.

