Wymowa samogłosek:
y wymawiane jako i
Wymowa spółgłosek :
ch wymawiane jako ć
sh wymawiane jako ś
w wymawiane jako u
j wymawiane jako dź
z wymawiane jako dz
Liczebniki główne:
1 ichi
2 ni
3 san
4 shi
5 go
6 roku
7 shichi
8 hachi
9 ku
10 ju
11 ju-ichi
12 ju-ni
13 ju-san
14 ju-shi
15 ju-go
16 ju-roku
17 ju-shichi
18 ju-hachi
19 ju-ku
20 ni-ju
21 ni-ju-ichi
22 ni-ju-ni
30 san-ju
40 shi-ju
50 go-ju
60 roku-ju
70 shichi-ju
80 hachi-ju
90 ku-ju
91 ku-ju-ichi
100 hyaku
Słówka:
A
age – wznieść, wznoszący, wznosić się
age uke – blok wznoszący
ago – podbródek, szczęka
agura – siad turecki
ai - harmonizowanie, łączenie, jednoczenie, zasada harmonii
ai hanmi – postawa harmonijna, tj. obaj rywale stoją naprzeciw siebie w tej samej postawie
aiki-jutsu - starożytna technika walki oparta na koordynacji obrony z atakiem
aiki-taiso - podstawowe ćwiczenia w aikido (rozgrzewka, ćwiczenia wprowadzające)
airo – niebieski
aiuchi – uderzenie jednoczesne
aka – czerwony, zawodnik oznaczony tym kolorem walczy z prawej strony planszy
aka no kachi – czerwony zwyciężył
akiresuken – ścięgno piętowe (achillesa)
arigato - dziękuję
ashi - stopa, noga
ashi waza – techniki nożne
ashi-barai – podcięcie nogą, zagarnięcie
ashikubi – grzbiet stopy, „przegub stopy”
ashikubi kake-uke – blok haczący kostką stopy
ashi-sabaki - przemieszczanie się na stopach (ayumi-ashi, okuri-ashi, tsugi-ashi); por. tai-sabaki
ashi-waza – techniki nóg
atama – czoło, głowa
ate – cel, cios, uderzenie
atemi - uderzenia we wrażliwe miejsca ciała (mają na celu rozproszenie uwagi przeciwnika)
ate-waza – techniki miażdżące
awase – razem, jednocześnie
awase waza – techniki łączone
ayumi-ashi - krok przestawny
B
barai – zagarnięcie, podcięcie
bari – zamiatać
bitei – kość guziczna
bo – pałka, laska, kij
bojutsu - technika posługiwania sie długim kijem „bo”
bokken - drewniana imitacja miecza japońskiego stosowana do ćwiczeń
bokuto - drewniany miecz
bu - silny, waleczny, odważny w złożeniach „wojskowy”, odnoszący się do sztuki wojennej, wojenne sprawy
buddyzm - filozoficzna i religijna doktryna, oparta na pojęciu „oświecenia”, rozwinięta przez indyjskiego myśliciela Gautama Siddharta (551-483 p.n.e.)
budo - określenie japońskich sztuk walki, które rozwinęły się ze sztuk wojennych; np. judo, kendo
bujutsu - sztuki wojenne
bunkai – interpretacja kata
bushi - wojownik, samuraj
bushido - honorowy kodeks samuraja
butsukari – automatyzacja ruchów
C
chi mei – cios śmiertelny
chika ma – mały, również za mały dystans
chikara – siła
chikuden – szybkość
chishi - odpowiednik japońskich hantli
cho to – niewielkie zagłębienie między oczami
choku – prosty, po lini prostej
choku-zuki – cios prosty
chu – centrum, środek
chudan - poziom środkowy (od pasa do barków; zwykle dotyczy określenia wysokości ataku)
chui - ostrzeżenie, upomnienie
chusoku – część podeszwy u podstawy palców stopy
D
dachi – pozycja
dachi-waza – postawy
dan – stopień mistrzowski, również poziom (np. chudan)
danchu – mostek
danryoku – elastyczność
dan-zuki – ciosy następujące po sobie
de – wyjście, wystawienie
do - droga, metoda, sposób wewnętrznego doskonalenia się
dogi - ubiór ćwiczebny (do: droga, gi: ubranie)
dohyo – ring dla zapaśników sumo
doitashimashite – witamy, zapraszamy
dojang – dojo w koreańskim karate
dojo – sala do ćwiczeń dalekowschodnich sztuk walki
dojo-kun – zasady obowiązujące trenujących
dokko – okolica poniżej małżowiny usznej
do-kyaku – noga poruszające się w trakcie przejścia
domo – bardzo
domo arigato - dziękuję bardzo (inne formy: domo arigato gozaimas, domo arigato gozaimaśta)
dori - uchwycenie
doshu - mistrz drogi, tytuł lidera aikido (zgodnie z tradycją japońską jest to tytuł dziedziczony)
E
embu sen – linia poruszeń, określona trasa, schemat kata
empi – łokieć
empi-uchi – uderzenie łokciem
encho – przedłużenie czasu walki
enpi – jaskółka
ensho – okrągłość pięty
eri - kołnierz
eri-tori - atak polegający na uchwyceniu kołnierza partnera
F
fudo-dachi - postawa trwała
fuku – pomocnik, asystent (w złożeniach)
fukubu-geri – kopnięcie opuszkami palców stopy
fukukoso – splot słoneczny, „dołek”
fukushin - pomocniczy sędzia
fumi – „tupać”
fumikari – kopnięcie tnące
fumikiri-geri – kopnięcie tnące
fumikomi - kopnięcie depczące
fumikomi-geri – kopnięcie depczące
funakogi-undo - ruch wiosłowania (ćwiczenie służące do poprawienia pracy bioder; wypracowania mocnej, stabilnej postawy i koordynacji oddychania z pracą ciała)
Funakoshi Gichin – reformator karate, założyciel pierwszej szkoły karate w tokio w 1936r., uważany za ojca nowoczesnego karate
funsensho – walkower
furitama - stabilizacja ki, ćwiczenia koncentracji
fusensho – walkower
G
gaeri – mały obrót
gaeshi – kontratak
gaiwan – zewnętrzna strona przedramienia
gake – otoczyć, zahaczyć
gaku - tradycyjny element wystroju dojo; japońska kaligrafia z nazwą szkoły, mottem lub myślą filozoficzną, zawieszana na ścianie (kamiza) w centralnym miejscu dojo, naprzeciwko miejsca honorowego
ganchu – górna część lewej połowy klatki piersiowej
gansei - gałka oczna
garami – uchwyt zamykający, klucz
gari – ścinanie, ścięcie
gasho - gest połączenia rąk przy pozdrowieniu (używany zwłaszcza podczas ćwiczeń medytacyjnych)
gedan – poziom niski (od pasa w dół )
gedan barai – blok dolny
gedan choku-zuki – cios prosty na strefę dolną
gedan kake-uke – blok haczący dolny
gei – sztuka, mistrzostwo,talent, trick, sztuczka
geiko – trening, ćwiczenie
gekon – punkt poniżej wargi dolnej
geri lub keri – kopnięcie
geta – rodzaj sandałów wykonywanych z drewna
gi – ubranie treningowe (potocznie kimono)
gito – termin oznaczający przegraną zawodnika z powodu kontuzji
go – pięć, siła
gohon-kumite – walka szkolna wykonywana w przejściu na pięć kroków
gokyo - piąta forma podstawowych technik unieruchomień
goshi – biodro
guruma – koło
gyaku – przeciwny, przeciwstronny, odwrotny
gyaku mae-hiji-ate – uderzenie odwrotne łokciem w przód
gyaku mawashi-geri – odwrotne kopnięcie okrężne
gyaku-hanmi - układ, w którym ćwiczący stoją w odwrotnych pozycjach
gyaku-zuki – cios prosty odwrotny
H
hachi - osiem
hachiji-dachi – postawa rozsuniętych nóg
hachimaki – przepaska bawełniana na czoło chroniąca oczy przed potem
hadaka – nagi, goły
hai – tak
haishu – grzbietowa powierzchnia otwartej dłoni
haishu-uke – blok grzbiet dłoni
haisoku – podbicie stopy
haito – wewnętrzna krawędź dłoni
hajime – zaczynać, rozpoczynać, naprzód
hakama - tradycyjne bardzo szerokie spodnie noszone przez samurajów
hane – skok, sprężyna, skrzydło
hangetsu-dachi – postawa półksiężyca
hanmi – półfrontalne pozycja ciała
hanmi-handachi - układ, w którym broniący się siedzi, a atakujący stoi
hansoku make – dyskwalifikacja
hantei - orzeczenie sędziowskie, werdykt
happo - osiem kierunków
hara – brzuch
haragei - sztuka rozwijania hara
hari – odpierać
hasami – nożyce
hasami-zuki – cios nożycowy
heian – wewnętrzny spokój
heiken – powierzchnia zaciśniętej pięści od wewnątrz
heiko – równolegle
heiko-dachi – postawa równoległa
heisoku-dachi – postawa swobodna czujna
hente – wykonanie ataku ręką blokującą, zmiana zwyczajowo przyjętej w danej technice funkcji
hidari – lewy
hidari zenkutsu-dachi – lewa pozycja wykroczna
hidari-kamae - postawa, w której lewa noga wysunięta jest do przodu
hiji – łokieć
hiji-ate – uderzenie łokciem
hiji-tori - trzymanie za łokcie lub za rękawy w okolicach łokci
hiji-uchi – uderzenie łokciem
hiki-te – ręka cofająca się do boku
hikite-uke – techniki bloków z pociąganiem przeciwnika w celu stworzenia korzystniejszej pozycji do kontrataku
hikiwake – remis
hira – płaski
hiraken – pięść z wysuniętymi knykciami przednimi
hirate - uderzenie płaską dłonią
hiriki – skrótowe określenie „parcia w przód”, dążenia do uzyskania korzystnej pozycji wyjściowej do dalszych technik
hishigi – łamanie, zmiażdżenie
hitosashiyubi – palec wskazujący
hitssul – kolano (również hiza, shittsui, hizagashira)
hiza – kolano
hizagashira – kolano
hizakansetsu – przednia powierzchnia kolana
hizo – żebra, również okolica nerek
ho jutsu – sztuka strzelania
hombu – sztab, główna kwatera
hombu-dojo - główna kwatera, centrum treningowe w tokio
hon – zasada
hyosai – rytm w kumite
hyoshi – rytm
I
iaido - japońska sztuka walki mieczem (dobywania miecza)
ibuki – rodzaj oddychania w karate (wdech przez nos z szeroko otwartymi ustami)
ich – jeden
ido-kichon – kihon w ruchu
iie - nie
ikkyo - pierwsza forma z podstawowych technik unieruchomień
ima ichido – jeszcze raz
ippon – jeden, pojedynczy, punkt w terminologii sportowej
ippon-kihon-kumite – walka w przejściu na jeden krok
ippon-nukite – pchnięcie palcem
irimi – ruch „wejścia” w przeciwnika
irimi nage - rzut, w którym wykorzystuje się wejście irimi, (tzw. dwudziestoletnia technika)
isshin – serce
J
jigota – postawa obronna
jiju-kumite – wolny sparing
jikan – czas w walce sportowej, czas walki
jiku-ashi – w czasie przemieszczania się noga decydująca o szybkości i sile
jime – duszenie
jinchu – punkt między nosem, a wargą górną
jitte – broń wielkości krótkiego miecza, o kształcie dwuramiennego widelca
jiu - dziesięć
jiu-waza - tori wykonuje dowolne techniki
jiyu – wolna
jo – miejsce, plac, pole, kij, część górna
jodan - poziom wysoki (powyżej barków)
jo-dori - techniki obrony przed atakiem jo
jogai - wyjście poza planszę podczas walki
joseki - południowa ściana dojo; miejsce o szczególnym znaczeniu
ju – podudzie, miękkie, łagodny, zasada miękkości i nieoporowania
judo- „droga miękkości”; sztuka, stworzona przez Jigoro Kano (1860-1938) na bazie technik jujutsu, będąca obecnie dyscyplną olimpijską
judogi – ubiór w judo, kimono
juji – krzyż, krzyżowy
juji-garami - rzut przez skrzyżowanie rąk
junbi taisho – gimnastyczne ćwiczenia wolne
junzuki-no-tsukkomi – cios z przodu z odskokiem i skręceniem bioder
jyogai – wyjście poza wyznaczone pole walki
K
kachi – zwycięstwo
kaeshi ippon kumite – blokowanie kontrataku i powtórny pojedynczy atak
kaete – obrócić się o 180o
kage – tylna strona
kagizuki - hak, krótki cios sierpowy
kai – organizacja, towarzystwo
kaisho – otwarta ręka
kaiten - okrągły
kaiten-nage - rzut obrotowy
kakari-geiko - forma treningu, kiedy tori jest atakowany przez kilku uke, nadchodzących kolejno z jednego kierunku
kakato – pięta
kake – zahaczenie, hak
kakiwake-uke – blok-klin odwrotny
kakotsu – kostka
kakumaku – przepona
kakusei – oczyszczenie, reforma, zrefomowanie
kakuto - zgięty nadgarstek
kaku-zuki – cios zahaczający
kamae – pozycja do walki, garda
kamae-te – ułożenie rąk w gotowości do walki
kamate – przyjąć postawę
kami – wierzchołek, górna część, ciężkie bańki do ćwiczeń
kamiza - miejsce honorowe, z którego się naucza (zasiada tu nauczyciel na początku i na końcu treningu); ściana wschodnia dojo; miejsce, gdzie znajdują się bóstwa
kancho - szef dyrektor
kanki-geiko – trening zimowy
kansetsu – staw
kanteki – genitalia
kara – pusty
karate – pusta ręka
karate-do - droga pustej ręki; metoda walki, w której broń stanowi całe ciało z naciskiem na użycie rąk i nóg. Jedną z czołowych postaci karate jest Gichin Funakoshi (1869-1957), twórca karate tradycyjnego
karate-gi – strój do uprawiania karate
kata - forma; ćwiczenie formalne, składające się z serii wcześniej ustalonych ruchów
kata-dori - atak polegający na uchwyceniu za rękaw kimona (w okolicach ramienia, barku)
kataha – jedno skrzydło, połowa
katame-waza - techniki unieruchomień
katana - miecz japoński
katate – jedną ręką
katate-dori - atak polegający na uchwyceniu przedramienia przeciwnika
katsu – (kuatsu, kwappo) techniki przywracania przytomności po urazach
kawashi – unik
keage – tylna strona, kopnięcie – podbicie
keate – obrót o 180°
kebanashi-geri – kopnięcie otaczające
keiko – trening
keikogi - strój treningowy używany w sztukach walki
keito – nadgarstek kurza głowa
kekomi – kopnięcie – pchnięcie
kempo - sztuka walki znana jako boks chiński
ken - miecz
kendo - droga miecza; współczesna japońska forma walki bambusowym mieczem (shinai)
kensei - okrzyk będący wyrażeniem kiaj
kentsui – pięść-młot
keri-waza – techniki kopnięć
ki - energia duchowa
kiai - nastrój, usposobienie, charakter.W sztukach walki chwila maksymalnej koncentracji psychofizycznej nierozerwalnie związana z wydaniem okrzyku
kiba – jeździec
kiba-dachi – postawa jeźdźca
kihon – podstawy, podstawowy, bazowy, trening podstawowych technik karate w przejściach
kihon – waza- techniki wykonywane w sposób podstawowy, bazowy
kime – naprężenie mięśni podczas wykonywania techniki
kin – krocze
kin-geri – kopnięcie proste wierzchem stopy w krocze
kinryoku -„czysta” siła fizyczna, siła mięśni
kinteki – jądra
kiri - ostrze
kiritsu – powstać
kizami-zuki – cios dźwignięcie
ko – (w złożeniach) mały, nieznaczny
kocho-kaiten-ukemi - przetoczenie do tyłu (ushiro ukemi)
kogeki – atak
kohai - młodszy kolega (urodzony później)
koho - do tyłu
koken – grzbietowa powierzchnia zgiętego nadgarstka
kokoro – duch, „serce”
kokotsu – piszczel
kokutsu – dachi – ko -tył, kutsu – zgięty
kokutsu-dachi – pozycja zakroczna
kokyu - oddech, oddychanie, siła oddechu
kokyu dosa - ćwiczenia oddechu
kokyu nage – „rzut powiewu”
kokyu-ho - ćwiczenie oddechu; ćwiczenie wykonywane w pozycji stojącej lub siedzącej, polegające na dojściu do centrum partnera, poznawaniu pracy jego ciała, przy jednoczesnej pracy nad własnym oddechem
kokyu-nage - rzut oddechem
kombanwa – dobry wieczór !
konfucjonizm - doktryna moralna, dotycząca poprawnych zachowań w społeczeństwie, której twórcą jest Konfucjusz (551-479 p.n.e.)
kong sao – wolna walka
konnichiwa – dzień dobry (dobre popołudnie)
koshi – biodro
koshi-nage - rzut przez biodro
kote - nadgarstek
kote-gaeshi - rzut wykonywany przez wykręcenie nadgarstka
koto – krtań
koyubi – piąty, mały palec ręki
kubi – szyja, przegub
kubishime - atak polegający na duszeniu przeciwnika
kumade – bambusowe grabie
kumade – ręka-łapa niedźwiedzia
kumi – uchwyt
kumi-jo - forma ćwiczeń, w której obaj partnerzy posiadają jo
kumi-tachi - forma ćwiczeń, w której obaj partnerzy posiadają bokken
kumite - walka
kuzushi – wychylenie ciała, wytrącenie z równowagi
kwonn – dojo w chińskim karate
kyo – grupa
kyoei – pacha
kyokai – stowarzyszenie, towarzystwo
kyokotsu – kość policzkowa
kyosen – splot słoneczny
kyu – stopień, ranga uczniowska
kyu- dziewięć
kyudo - łucznictwo japońskie
M
ma-ai – odpowiedni dystans
mae – przód
mae empi-uchi – uderzenie łokciem w przód
mae hiji-ate – uderzenie łokciem w przód
mae keage – przednie kopnięcie z trzaśnięciem
mae kekomi – przednie kopnięcie z wypchnięciem
mae-ash-geri – kopnięcie nogą wykroczną
mae-geri – kopnięcie w przód
mae-ude deai-osae-uke – blok naciskiem przedramienia
mae-ude hineri-uke – blok skręconym przedramieniem
mae-ukemi - pad, przetoczenie się do przodu
mahanmi – boczne ułożenie ciała
maitta – poddaję się
maki – krążek, zwój
makikomi – zawijać
makiwara – dosłownie „zwinięta słoma”
maku no uchi – zapaśnik sumo i stopnia
makushita – zapaśnik sumo ii stopnia
marui - ruch sferyczny, techniki po łukach
mashomen – frontalne ułożenie ciała
mata – pachwina
mate - czekać, poczekać, komenda przerywająca walkę
mawashi empi-uchi – okrężne uderzenie łokciem
mawashi kubi geri – odmiana mawashi-geri, bez unoszenia kolana do pozycji horyzontalnej
mawashi-geri - kopnięcie po łuku
mawashi-zuki - cios sierpowy
mawate – zwrot, obrót w drugą stronę
meguri - ruch okrężny (głównie nadgarstków, centrum)
men – głowa, maska ochronna na głowę w kendo
men-uchi - cięcie proste z góry w głowę
metsubishi – „smagnięcie po oczach”
mi - ciało
migi - prawy, prawostronny
migi-kamae - postawa, w której prawa noga wysunięta jest do przodu
migi-yoko – prawy bok
mikatsuki – „przybierający księżyc”, wznosić się, wzmagać
mikatsuki-geri – kopnięcie sierpowe lub kopniecie przybierającego księżyca
mimi – ucho
misogi - obrzęd oczyszczenia
mizu - woda
mizu-nagare – pozycja płynącej wody
mochi – chwyt, uchwycenie
modoru - wracać, zawracać
mokuso – zamknąć oczy, medytować, podążać oczami
morote – oburącz
morote uke – wzmocniony blok przedramieniem
morote-tori - atak polegający na uchwyceniu oburącz przedramienia partnera
morote-zuki – cios prosty oburącz
moto-no-ichi – komenda podczas walki nakazująca powrót do pozycji wyjściowej
mudansha - uczeń posiadający stopień uczniowski(kyu)
mune - pierś, tors, korpus
mune-dori - uchwyt za przód kimona
murasame - okolica, w której wyczuwa się tęnienie tętnicy szyjnej
musashugio - uczenie się i doskonalenie w różnych szkołach pod kierunkiem różnych trenerów
mushashuguyo – zwyczaj podróżowania po kraju w celu odwiedzenia różnych dojo
musubi – węzeł, zwęźlić
musubi-dachi – nieformalna postawa uwagi (palce stóp na zewnątrz)
N
nabotoke – krtań, „jabłko adama”
nafuda kake – lista członków sekcji
nagashi – zamiatać
nagashi-zuki – cios przepływający
nage - rzut, osoba wykonująca rzut lub inną technikę (tori)
nage-waza - techniki rzutów
naginata – specjalny rodzaj halabardy z brzeszczotem podobnym do długiego noża
naiwan – wewnętrzna strona przedramienia
nakadaka – wypukły
nakadaka-ippon-ken – pięść środkowej kostki środkowego palca
nami - średni, zwykły
nami geashi – techniki blokowania stopą lub podudziem
natsu geiko – trening letni
ne - obalenie, kładzenie
neko – kot
neko-ashi-dachi – postawa kocich łap
ne-waza - techniki walki w pozycji leżącej lub półleżącej
ni – dwa
nidan – podwójne
nidan-geri – kopnięcie dwupoziomowe (podwójne z wyskoku)
Nihon- Japonia
Nihon nukite – ręka-włócznia o dwu palcach
Nihon-shoki – kronika początkowego okresu Japonii
nikyo - druga forma podstawowych technik unieruchomień
nin jutsu – sztuka pozostawania nie rozpoznanym
no - tradycyjny teatr japoński
nogare – spokojne i głębokie oddychanie w karate
nukite – pchnięcie ręką-włócznią (otwartą ręka)
nunchaku – cep do młócenia ryżu wykorzystywany jako broń o długości drewnianych ramion odpowiadających długości ręki
O
obi – pas
oesh (oss) – potwierdzenie zrozumienia i gotowości do wykonania określonego polecenia
oi-zuki – cios prosty z wypadu
okuri – wypchnięcie (obie, dwie)
omote - ruch do wewnątrz
omote-waza - nazwa wersji technik wykorzystujących wejście przed centrum przeciwnika
omoto-kyo - nauka wielkiej podstawy; sekta shintoistyczna założona w Japonii przez Nao Deguchi i Onisaburo Deguchi
onegae-shimasu - proszę mnie nauczyć; formuła wypowiadana na początku treningu, a także w trakcie przed rozpoczęciem ćwiczenia
osae – naciskać, napierać
osae komi – przytrzymanie, trzymanie
osae-uke – blok, naciskania ręki
o’sensei - wielki nauczyciel; tytuł twórcy aikido Morihei Ueshiba
otagai-ni-rei - wzajemny ukłon między partnerami
otagi – uczeń
otoshi – obniżać, opuszczać
otoshi empi-uchi – uderzenie łokciem w dół
otoshi hiji-ate – uderzenie łokciem w dół
otoshi uke – blok opadający
oyayubi - kciuk
ozeki – mistrz sumo
P
porando – Polska
pzk – polski związek karate
R
randori – rodzaj ćwiczeń, wolna walka treningowa
rei – ukłon
renmei – związek, unia
renoji-dachi – postawa l-kształtna
renraku waza – techniki łączone w kombinacje
renshu - trening, ćwiczenia, zajęcia praktyczne
renzoku waza – następna technika, seria technik
ren-zuki – cios podwójny, naprzemiennie
riken - uraken
ritsurei (tachi rei) – ukłon w pozycji stojącej
roku - sześć
ryo-kata-dori - atak polegający na uchwyceniu dwoma rękami za bluzę przeciwnika
ryoku - siła, moc
ryomo - skroń
ryosho tsukami-uke – blok dwuręczny z przechwytem
ryote – oburącz
ryote-dori - atak polegający na uchwyceniu dwoma rękami za dwie ręce przeciwnika
ryu – szkoła, styl, droga, sposób
ryudotai – płynność
ryusei – pułapki
S
sabaki – skręty ciała
sabom – sensei w koreańskim karate
san- trzy
sanbon-kumite – walka szkoleniowa na trzy kroki
sanchin-dachi – postawa klepsydry
sankaku – trójkąt
sankyo - trzecia forma podstawowych technik unieruchomień
sasae – podpora, zablokowanie
sash – szeroki pas, taśma
sayonara- do widzenia
se - grzbiet
se’i - wola walki
seika-tanden - środek ciężkości ciała zlokalizowany w brzuchu, poniżej pępka
seiken – przód pięści
seiryuto uke – blok ręką wolej szczęki
seiza – siedzieć prosto, pozycja siedząca na kolanach
seiza-shite - czyńcie seiza
sempai – „starszy rangą”
sen’i – wola walki
sensei – mistrz, nauczyciel
sensei-ni-rei – pokłon dla mistrza
shi - cztery
shiai – walka sportowa
shiai jo – plansza 8×8 lub 10×10 przeznaczona do walk
shi-chi - siedem
shidoin - instruktor (tytuł formalny)
shifu – sensei w chińskim karate
shihan – mistrz, profesor
shiho – cztery kierunki
shiho-nage – rzut w czterech kierunkach
shiken – egzamin
shikko - sposób przemieszczania się w pozycji klęcznej
shiko-dachi – postawa kąta prostego (kwadratowa)
shime waza – techniki duszeń
shimoza - miejsce na tatami, gdzie siadają ćwiczący
shiro – biały
shiroi – biały, zawodnik walczący po lewej stronie planszy
shisei – postawa
shite - ten, który czyni (suru: czynić); partner, który stosuje daną technikę
shitsu kansetsu – dół podkolanowy
shittsui – kolano-młot
shizen-tai – postawa naturalna (gotowości)
sho - rozpoczynać
sho sukui-uke – blok z wychwytem dłonią
shobu - walka, mecz w sportach walki
shodan – 1 dan, pierwszy stopień mistrzowski
shomen - do przodu
shomen-uchi - cięcie proste z góry na głowę przeciwnika
shubo – ręka-kij
shuchu - koncentracja
shuriken – sztylet, nóż do rzucania, wyostrzona gwiazda wielokątna
shuto - zewnętrzna, łokciowa krawędź dłoni, „ręka – nóż”
shuto uchi – uderzenie dłonią-mieczem
shuto uke – blok ręką-mieczem
shutsui – dłoń-miecz
shuwan – dolna strona przedramienia
so’in - grzbietowa powierzchnia stopy
sobi - górna część łydki
sode – rękaw
soku – noga
sokubo kake-uke – blok haczący stopą
sokui - łyżka, chochla, czerpak
sokumen -„z boku na twarz”, strona, bok
sokumen awase-uke – blok boczny kombinowany
sokutei mawashi-uke – blok okrężny podeszwą stopy
sokutei osae-uke – naciskający blok podeszwą stopy
sokuto – stopa-miecz, zewnętrzna krawędź stopy
sokuto osae-uke – naciskający blok stopą-mieczem
sokuto-geri – kopnięcie boczne krawędźią stopy
sonoba-kihon – kihon w miejscu
soremade – koniec walki, stop
sosoku-geri (moro-geri) – jednoczesne kopnięcie z wyskoku obiema nogami
soto - od zewnątrz do wewnątrz
soto mawashi-uchi – uderzenie okrężne wewnętrzne
soto ude uke – blok przedramienia z zewnątrz do wewnątrz
soto uke – blok z zewnątrz do wewnątrz
soto-kaiten - ruch na zewnątrz
suiraken-kamae – postawa pijaka
sukui-uke – blok z wychwytem
sumi – róg, narożnik
suri ashi – przesuwanie stopy po podłożu
sutemi – poświęcenie się, ryzykowanie
suwari waza – techniki wykonywane w pozycji klęczącej lub siedzącej
suwari-keiko – ćwiczenia wykonywane w seiza
T
tachi – długi miecz, stojąc, w pozycji stojącej
tachi rei – ukłon w pozycji stojącej
tachi-dori - techniki obrony przed napastnikiem uzbrojonym w miecz (technika odbierania miecza)
tachikata – postawa
tachi-waza - techniki wykonywane w pozycji stojącej
tai – ciało
tai sabaki – ruchy skrętne i obrotowe ciała
taicho – kapitan zespołu w karate sportowym
tai-jutsu - techniki walki wręcz (bez użycia broni)
tai-sabaki - ćwiczenia zwrotów i obrotów ciała
takate – ramię
take – bambus
tameshiwari – rozbijanie przedmiotów
tanden – podbrzusze
tandoku rensiu – bez przeciwnika
tani – dolina
tanto - nóż
tanto jutsu – umiejętność walki nożem
tanto-dori - techniki obrony przed napastnikiem uzbrojonym w nóż
tao – kata
tare - w kendo ochraniacz na biodra
tatami – mata do ćwiczeń (ze słomy ryżowej)
tate – od góry do dołu, wzdłuż, pionowo
tate empi-uchi – uderzenie łokciem w górę
tate hiji-ate – uderzenie łokciem w górę
tate mawashi uchi – uderzenie pionowe
tate shuto uke – pionowy blok ręką mieczem
tate zuki – cios pionowy
te – ręka, ręce, dłoń
te nagashi-uke – blok zmiatający ręką
te osaae-uke – blok naciskiem dłoni
tegatana - „ręka miecz”
teiji-dachi – postawa t-kształtna
teisho - nasada dłoni, wewnętrzna powierzchnia dłoni
teisho awase-uke – kombinowany blok nasadą dłoni
teisho uke – blok nasadą dłoni
teisoku – wewnętrzna krawędź podeszwy
tekubi - „szyja ręki”, nadgarstek
tekubi - nadgarstek
tekubi kake-uke – blok zahaczeniem nadgarstka
tenchi – „ziemia-niebo” lub „góra-dół”
ten-chi-nage - rzut „niebo-ziemia”
tendo – ciemię
tenkan – zejście z linii ataku poprzez obrót
tettsui – żelazny młot
to ma – duży, zwykle „duży dystans”
tobi – wyskok
tobi yoko-geri – kopnięcie boczne z wyskoku
tobi-geri – kopnięcie w wyskoku
tobikonde – doskok
tobikonde mae-geri – kopnięcie nogą wykroczną z doskoku
tobu - (tobi) lecieć, skakać, szybować
tokui-waza – techniki ulubione
to-ma – duży dystans
tombo gaeri – przewrót
tonfa – pałka z zamocowaną obrotowo, prostopadłą do niej rączką
tori - partner wykonujący technikę obronną
tote – karate okinawskie
tsubane – jaskółka
tsugi-ashi - krok dostawny
tsukami – chwyt, uchwyt
tsuke – uderzać, pchać, bić
tsuki – ciosy, uderzenie po linii prostej
tsuki-waza – uderzenie ręką
tsukkomi - pchać
tsukuri – druga faza rzutu
tsumasaki – czubki palców stopy
tsuri komi – połączony ruch pociągania i unoszenia
tsuzukete – kontynuować
tsuzukete hajime – podjąć przerwaną walkę
tsuzuku – następować
U
uchi – uderzenia po łukach, po trajektoriach innych niż linia prosta
uchi mawashi-uchi – uderzenie okrężne
uchi-aza – techniki uderzenia
uchi-deshi - uczeń mieszkający razem ze swoim nauczycielem
uchi-hachiji-dachi – postawa rozsuniętych nóg (stopy do wewnątrz)
uchi-kaiten-nage - rzut obrotowy wykorzystujący ruch do wewnątrz oraz przejście pod ramieniem partnera
uchikurobushi – kostka przyśrodkowa
ude – przedramię
ude-kime-nage - rzut przy wykorzystaniu dźwigni na staw łokciowy
ude-uke – blok przedramienia
uke - obrona, blok
uke - partner atakujący, na którym wykonuje się technikę obronną (ten, który znosi technikę)
uke-dachi – postawy obronne
uke-geri – techniki blokowania nogami
ukemi – obrona, pady, przewroty
ukemi-waza - techniki padów i przewrotów
uken - odwrócona pięść, grzbiet pięści
uke-te – wykonujący kata
uke-waza – techniki bloków
uki – postawienie, umieszczenie
undo - ćwiczenie
ura – odwrotnie, strona tylna, odwrotna
uraken – „tył” pięści
uraken-uchi – uderzenie odwróconą pięścią, grzbietem pięści
ura-zuki – cios w bliskim dystansie
ushiro – tył, od tyłu
ushiro empi-uchi – uderzenie łokciem w tył
ushiro hiji-ate – uderzenie łokciem w tył
ushiro-ashi-geri – kopnięcie nogą zakroczną
ushiro-geri – kopnięcie w tył
ushiro-kekomi – kopnięcie w wypchnięciem w tył
ushiro-kubishime - atak z tyłu z duszeniem
ushiro-mawashi-geri – kopnięcie okrężne, kopnięcie po obrocie
ushiro-ryote-tori - uchwyt z tyłu obiema rękami za obie ręce
ushiro-ukemi – przetoczenie do tyłu, pad do tyłu
ushiro-waza – techniki obrony przed atakiem z tyłu
utsuri – zmiana, przeniesienie, przejście
W
wakare – być oddzielonym
waki – strona, bok, pacha
wan – przedramię
wanto - ramię miecz
wara - słoma
washi - orzeł
washide – ręka – orle szpony
waza – technika, metoda, sposób, umiejętność, zbiór danych technik
waza-ari – przewaga, pół punktu, punkt przyznawany w walce sportowej
wa-zuki – uderzenie koliste
wkf – world karate-do federation
wuko - world union karate-do organization
Y
yama – góra
yama zuki – udrzenie oburącz, w ten sposób, że jedna ręka atakuje na jodan, a druga na gedan
yame – przerwać, koniec, stop
yoi – gotów, pozycja gotowości
yoko – bok, w kierunku bocznym
yoko empi-uchi - uderzenie łokciem w bok
yoko hiji-ate – uderzenie łokciem w bok
yoko keage – kopnięcie z trzaśnięciem w bok
yoko kekomi – kopnięcie z wypchnięciem w bok
yoko mawashi empi-uchi – okrężne uderzenie łokciem w bok
yoko mawashi hiji-ate – okrężne uderzenie łokciem w bok
yoko mawashi uchi – uderzenie poziome
yoko-geri – kopnięcie w bok
yokomen – bok głowy
yokomen-uchi - atak okrężny z góry na głowę, skroń lub szyję
yomi – zdolność czytania zamiarów z twarzy przeciwnika
yonkyo - czwarta forma podstawowych technik unieruchomień
yori-ashi – przesunięcie do przodu lub do tyłu bez zmiany pozycji
yoroshi – dobrze
yoshi – dobrze, w porządku, dalej
yubi – palec
yudansha - uczeń posiadający stopień mistrzowski (dan)
Z
za – pozycja siedząca
zanshin - pozostawanie w stanie czujnej gotowości
zarei - ukłon w siadzie klęcznym
zazen - pozycja medytacyjna; siad klęczny na piętach lub w pozycji lotosu
zen – cały
zenkutsu-dachi – postawa wykroczna
zenpo - do przodu
zenpo-kaiten-ukemi - przetoczenie do przodu
zori - japońskie klapki
zubon - spodnie ubioru treningowego
zuki (tsuki) – uderzenie proste
